Gençlere önem verildiği, pek çok konuşmada kolaylıkla söylenir. Asıl güçlük, verilen bu önemi günlük çalışma düzenine yansıtmaktır. Programın içeriğine kim karar verir? Gençlerden ne yapmaları beklenir? Bir öneri getirdiklerinde gerçekten değerlendirilir mi? Bu sorular cevaplanmadan, katılımcı sayısı üzerinden bir başarı hikâyesi kurmak eksik kalabilir.
Yer açmak, bütün sorumluluğu bir anda gençlere devretmek anlamına gelmez. Beklentilerin, yetkinin ve desteğin açık olduğu bir alan kurmak anlamına gelir. Örneğin bir kültür etkinliğinde gençlerden yalnızca afiş dağıtmaları istenebilir. Aynı gençler, konu seçimine, konuşmacıya yöneltilecek sorulara veya etkinlik sonrası hazırlanacak yazıya da katılabilir. İkinci durumda yaptıkları iş, görünmez yardımcı emekten somut bir üretime dönüşür.
Batı Trakya’da bir gençlik çalışması düşünülürken her gencin aynı zamana ve imkâna sahip olmadığı da hesaba katılmalı. Ulaşım, dersler, çalışma hayatı, aile sorumlulukları ve kişisel ilgiler katılımı etkileyebilir. Düzenli gelemeyen birini hemen isteksiz olarak değerlendirmek yerine, önündeki engeli sormak daha açıklayıcıdır. Bu yazı bölgeye ilişkin bir katılım araştırması sunmuyor; program tasarlarken sorulması gereken soruları öneriyor.
Somut ve sınırlı bir görevle başlamak mümkündür. Bir genç bir yerel sanatçıya sorular hazırlayabilir; bir diğeri izinli fotoğrafların açıklamalarını düzenleyebilir; başka biri bir kitap toplantısının kısa değerlendirmesini yazabilir. Görevin amacı, teslim tarihi ve kimden destek alınacağı açık olmalıdır. İş bittiğinde yalnızca hata göstermek yerine, hangi tercihin işe yaradığını ve nelerin geliştirilebileceğini konuşmak öğrenmeyi güçlendirir.
Karar sürecine katılan kişilerin görüşleri her zaman kabul edilmeyebilir. Önemli olan reddin gerekçesinin açıklanmasıdır. Bütçe, süre, kaynak veya yayın ilkesi nedeniyle uygulanamayan bir öneri, nedenleriyle konuşulduğunda saygılı bir deneyime dönüşebilir. Gerekçesiz bir olmaz cevabı ise kişinin katkısının baştan önemsiz sayıldığı hissini doğurabilir. Katılımın ciddiyeti, anlaşmazlığın nasıl yönetildiğinde de görülür.
Gençlerin yaptığı işleri görünür kılarken onları sürekli başarı sergilemek zorunda bırakmamak gerekir. İlk yazı denemesi, ilk görüşme veya ilk sunum kusursuz olmayabilir. Her hatanın herkesin önünde konuşulduğu bir ortam, yeni denemeleri zorlaştırabilir. Öte yandan gerçek bir sorumluluğu olan çalışmada kaynak kontrolü, süreye uyma ve başkasının emeğine saygı gibi beklentiler açık biçimde korunmalıdır. Destek ile ciddiyet birlikte yürüyebilir.
Bir çalışmanın sonunda gençlere yalnızca memnun kaldınız mı diye sormak yerine, neye karar verebildiklerini ve nerede zorlandıklarını sormak daha yararlı olabilir. Bir sonraki programda değiştirmek istedikleri tek bir nokta bile dikkatle kaydedilebilir. Böylece geri bildirim, doldurulup unutulan bir form olmaktan çıkar, sonraki uygulamada karşılığı görülebilen bir katkıya dönüşür.
Gençlere yer açmak, geleceği beklerken onları hazırlık odasında tutmak değildir. Bugünün kültürüne, diline ve ortak işlerine kendi sözleriyle katılabilecekleri bir alan kurmaktır. Bunun ölçüsü, yetişkinlerin onlar adına ne kadar çok konuştuğu değil; gençlerin bir işin sonunda kendi katkılarını açıkça gösterebilmesidir. Küçük ama gerçek bir sorumluluk, büyük bir temenniden daha kalıcı olabilir.
